برآورد تابع تقاضای پول در ایران با رویکرد مدلهای تصحیح خطا و هم جمعی
صفحه 1-26
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34032
منصور خلیلی عراقی، حسین عباسی نژاد، یزدان گودرزی فراهانی
چکیده آگاهی در مورد تابع تقاضای پول و عوامل موثر بر آن مهمترین تابع در بررسی اثرات سیاست پولی بر اقتصاد است؛ به طوری که سیاست پولی با تحت تأثیر قرار دادن تقاضای پول، میتواند مقامات پولی را در رسیدن به اهدافشان کمک کند. این مقاله به تخمین تابع تقاضای پول در ایران طی سالهای 1390 – 1350 با استفاده از روش تصحیح خطا و همجمعی پرداخته است. تحلیلها نشان میدهد که حجم پول، تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز حقیقی، سطح عمومی قیمتها و نرخ سود سپرده بلندمدت با یکدیگر همجمعی بوده، بنابراین تقاضای بلندمدت برای حجم تعادلی پول با به کارگیری روش همجمعی یوهانسون- جوسیلیوس تصریح و برآورد گردید. نتایج نشان دهنده وجود دو بردار همجمعی بین متغیرهای مورد نظر بود. ضریب تصحیح خطا مقدار 52/0- میباشد که بیانگر این بوده که مقدار 52 درصد از خطای هر دوره در گرایش به روند بلندمدت تصحیح میگردد. بر اساس رابطه برآورد شده و ضریب کشش درآمدی تقاضا برای پول یک درصد افزایش در تولید ناخالص داخلی، تقاضا برای مانده نقدی به میزان 82/1 درصد افزایش مییابد؛ مثبت بودن کشش درآمدی تقاضا برای پول سازگار با نظریه های اقتصادی در این زمینه است. ضریب برآورد شده برای نرخ ارز (34/0-) بیانگر جانشینی پول داخلی و خارجی میباشد. ضریب نرخ بهره بلندمدت (نرخ سود سپرده بانکی) (82/0-) معنی دار بوده و بیانگر منفی بودن کشش بهرهای تقاضای پول در ایران است. همچنین نتایج حاصل از آزمون ثبات نشان دهنده این بود که تابع تقاضای پول در طی این دوره با ثبات میباشد.
رابطه بین شفافیت اطلاعات بازار سرمایه و بروز حباب قیمت
صفحه 27-58
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34034
محمد رضا شورورزی، هادی قوامی، حمید حسین پور
چکیده در شرایط وجود حباب در بازار بورس، ارزشگذاری سهام شرکتها بر مبنای عملکرد واقعی آنها انجام نمیشود و قیمتها به عنوان یک نماگر نمیتوانند عملکرد آنها را نشان دهند. هدف تحقیق حاضر بررسی رابطه بین شفافیت اطلاعات بازار سرمایه و بروز حباب قیمت در شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1387 الی 1389، با استفاده از آزمونهای تسلسل ، استقلال (خی دو) و رگرسیون لجستیک باینری میباشد. آزمونهای فوق بر روی 70 شرکت که از بین 400 شرکت به عنوان نمونه انتخاب شده است، اجرا شده است. در تحقیق حاضر ابتدا بازدهی واقعی شرکتها به صورت روزانه با استفاده از نرم افزارهای تخصصی سازمان بورس و اوراق بهادار از قبیل نرم افزار تدبیر پرداز و ره آورد نوین جمع آوری گردید و سپس توسط نرم افزار اکسل، پردازشهای اولیه بر روی آنها انجام گردید و از این اطلاعات جهت آزمون تسلسل در محیط Spss استفاده شد. فرضیه اول تحقیق بررسی وضعیت شفافیت اطلاعات در شرکتهای حبابدار میباشد که نتایج حاکی از آن است که تفاوت معناداری در وضعیت شفافیت اطلاعات در شرکتهای حبابدار وجود دارد و شفافیت (توزیع) اطلاعات در بین این شرکتها در حد متوسط میباشد. فرضیه دوم نیز بررسی وضعیت شفافیت اطلاعات در شرکتهای غیر حبابدار میباشد و نتایج نشان میدهد که تفاوت معناداری در وضعیت شفافیت اطلاعات در شرکتهای غیر حبابدار وجود دارد و شفافیت (توزیع) اطلاعات در بین این شرکتها خیلی زیاد میباشد. نتایج تحقیق حاصل از فرضیه سوم پس از آزمون تسلسل حاکی از آن است که بین وضعیت شفافیت اطلاعات و بروز حباب قیمتی ارتباط وجود دارد و شفافیت اطلاعاتی در شرکتهای حبابدار متوسط و در شرکتهای غیر حبابدار شفافیت اطلاعات خیلی زیاد میباشد.
بررسی اثر شوکهای تجاری بر متغیرهای کلان اقتصادی در رژیمهای مختلف ارز با استفاده از روش VAR ساختاری در کشورهای در حال توسعه
صفحه 59-87
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34035
سید کمال صادقی، محمد علی متفکر آزاد، محمد رضا سلمانی بی شک، پروین علی مرادی افشار
چکیده این پژوهش به بررسی اثرات شوکهای تجاری بر متغیرهای کلان اقتصادی در رژیمهای مختلف ارز در کشورهای در حال توسعه در دوره 1990-2009 با استفاده از فرضیه فریدمن میپردازد. نتایج تحقیق بیانگر این است که شوکهای تجاری باعث تغییرات بیشتری در محصول واقعی کشورهای با رژیم نرخ ارز ثابت نسبت به کشورهای با رژیم نرخ ارز شناور میشوند. همچنین، نتایج تجزیه واریانس نشان میدهد در کشورهای با رژیم نرخ ارز ثابت، شوکهای تجاری بیشترین اثر را در توضیح نوسانات مقدار تولید ناخالص داخلی دارد. سهم شوکهای تجاری در توضیح نوسانات محصول واقعی کشورهای با رژیم نرخ ارز ثابت بین 45 -71 درصد است و در کشورهای با رژیم نرخ ارز شناور این مقدار برابر 1-11 درصد است. به طور کلی، نتایج پژوهش برای تمام کشورها به جز ایران مطابق با فرضیه فریدمن است.
مقایسه کارایی مدلهای کلاسیک و شبکههای عصبی در برآورد ریسک و ظرفیت اعتباری مشتریان شواهدی از بانک تجارت
صفحه 88-115
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34039
حامد منصوری گرگری
چکیده یکی از اهداف مهمی که بانکها و موسسات مالی جهت بالا بردن کارایی پساندازهای جمعآوری شده از اشخاص حقیقی و حقوقی دنبال میکنند، این است که با شناسایی مشتریان اعتباری خود تسهیلات اعتباری را به افراد یا سازمانهایی تخصیص دهند که احتمال نکول کمتری داشته باشند. لیکن برای این کار از روشهای مختلفی همچون روش معمول قضاوت شخصی، تحلیل ممیزی و ... استفاده میکنند. با این وجود اغلب این روشها، روی ریسک اعتباری مشتریان متمرکز شدهاند، در حالی که ظرفیت اعتباری مشتریان میتواند در ارائه تسهیلات نقش مهمی ایفاء نماید. در این مقاله مدل شبکههای عصبی برای محاسبه هر دو عامل ریسک و ظرفیت اعتباری به طور همزمان مورد توجه قرار گرفته است. البته مدلهای رگرسیون خطی و لجستیک نیز برای محاسبه ریسک و ظرفیت اعتباری به کار گرفته شده است تا با مدل شبکههای عصبی مقایسه گردد. نتایج بهدست آمده دلالت بر کارایی بالای شبکههای عصبی نسبت به رگرسیون خطی در برآورد ظرفیت اعتباری مشتریان و کارایی یکسان مدل شبکههای عصبی و رگرسیون لجستیک در برآورد ریسک اعتباری دارد.
بررسی تأثیر منابع تأمین مالی و میزان تمرکز سهامداران بر واکنش بازار بورس تهران به سود های گزارش شده شرکت ها
صفحه 116-135
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34040
مصطفی کریمزاده، محمد نوروزی، مسعود نادم
چکیده در این پژوهش به بررسی تأثیر منبع تأمین مالی شرکت و میزان تمرکز سهامداران آن بر واکنش بازار به سودهای گزارش شده توسط شرکتها در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. در بررسی تأثیرگذاری منبع تأمین مالی، هدف پژوهش یافتن پاسخ برای این سوال اساسی است که آیا میزان اتکای شرکتها به تأمین مالی از طریق بدهی بر واکنش بازار نسبت به سودهای گزارش شده توسط آنها تأثیرگذار است؟ همچنین منظور از بررسی تأثیرگذاری تمرکز سهامداران، بررسی نقش و تأثیر مالکین نهادی بر واکنش بازار نسبت به سودهای گزارش شده توسط شرکت است. جهت انجام این پژوهش، نمونهای مشتمل بر 96 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ی زمانی 10 ساله (1389-1380) انتخاب و بررسی گردید. در پژوهش حاضر، جهت بررسی تأثیرگذاری روش تأمین مالی و تمرکز مالکیت شرکت بر واکنش بازار به سودهای گزارش شده، از روش اقتصاد سنجی داده های تابلویی استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمون فرضیهها نشان داد که منبع تأمین مالی بر واکنش بازار به سودهای گزارش شده تأثیری معنی دار دارد به طوری که با افزایش میزان اتکای شرکت به تأمین مالی از طریق بدهی واکنش بازار به سودهای گزارش شده کاهش مییابد. همچنین نتایج نشان داد که میزان تمرکز سهامداران بر واکنش بازار نسبت به سودهای گزارش شده تأثیری معنی دار دارد به طوری که با افزایش تمرکز سهامداران واکنش بازار به سودهای گزارش شده شرکتها افزایش مییابد.
بررسی علیت و انتقال نوسانات بین بازار آنی وآتی نفت خام: ( مطالعه موردی بازار نایمکس)
صفحه 136-163
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34044
مریم کشاورزیان، حسین راغفر، ناصر خیابانی، سید احمد رضا جلالی نائینی
چکیده با توجه به اهمیت کشف ساختار و الگوی تغییر پذیری قیمت نفت خام در تحلیل بازار نفت مطالعه پیش رو بر آن است تا به بررسی تغییرات قیمتی، جابهجایی اطلاعات وتحلیل علائم موجود بین دو بازار تک محموله ای و آتی نفت خام و نیز انتقال اطلاعات و عکس العمل این بازارها به این اطلاعات در بازار نایمکس بپردازد. به منظور بررسی سرریز نوسانات بین سری های زمانی قیمت تک محموله و آتی یک، دو و چهار ماه نفت خام از مدل گارچ چند متغیره-تصریح بک و برای بررسی علیت در میانگین بین سری های ذکر شده از مدل تصحیح خطا استفاده میگردد. نتایج نشان داد که علیت در میانگین از بازار آتی به بازار تک محموله ای بوده است و عکس آن صادق نیست. به عبارت دیگر،کشف و رهبری قیمت بر عهده بازار آتی میباشد. نتایج سرریز نوسانات، انتقال اطلاعات و ریسک بین دو بازار نیز نشان میدهد که انتقال اطلاعات از بازار آتی به سمت بازار تک محموله ای میباشد و عکس آن صادق نیست.
تأثیر جهانی شدن بر درآمد مالیاتی درکشورهای منتخب در حال توسعه با رویکرد داده های تابلویی
صفحه 164-186
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34045
حسین مهرابی بشرآبادی، امیرحسین توحیدی
چکیده همراه با موج جهانی شدن، پذیرش تجارت آزاد گسترش بیشتری یافته است به گونه ای که جهانی شدن در کشورهای در حال توسعه به عنوان اصل اساسی رشد اقتصادی شناخته می شود. هدف اصلی این مقاله بررسی رابطه میان جهانی شدن و درآمد مالیاتی به صورت نظری و تجربی است. در این مقاله با استفاده از داده های تابلویی 16 کشور در حال توسعه طی دوره 2009-1990 و کنترل درون زایی برخی از متغیرهای توضیحی، از روش حداقل مربعات دو مرحله ای جزء خطا استفاده شده است. با در نظر گرفتن تعیین کننده های درآمد مالیاتی، نتایج این مطالعه نشان می دهد که جهانی شدن (سهم تجارت خارجی در تولید ناخالص داخلی) تأثیر مثبت و معنی داری بر درآمد مالیاتی در کشورهای در حال توسعه دارد. نتیجه دیگر این است که سیاست های کلان اقتصادی و ویژگی های ساختاری تأثیر معنی داری بر درآمد مالیاتی دارند و هر یک از این عوامل در تعیین اثرگذاری جهانی شدن بر درآمد مالیاتی نقش مهمی را ایفا می کنند.
تأثیر متغیرهای کلان پولی بر قیمت سهام شرکتهای گروه خودرو و ساخت قطعات پذیرفته شده در بازار بورس اوراق بهادار تهران
صفحه 187-210
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34046
علی اکبر ناجی میدانی، سیده زهرا شاکری، فاطمه کبری بطا
چکیده سهام یکی از اجزای سبد دارایی مالی سرمایه گذاران می باشد. از اینرو، شناخت عوامل تاثیرگذار بر ارزش این دارایی، مورد توجه سرمایه گذاران است. تغییرات قیمت سهام در بورس، تنها ناشی از عوامل درونی شرکت ها مانند سود تقسیمی، سود خالص و جریانات نقدی شرکت منتشرکننده سهام و ... نیست بلکه عوامل غیر درونی مانند متغیرهای کلان اقتصادی نیز تأثیر قابل توجهی بر تغییرات قیمت سهام دارند. صنعت خودرو در دنیا، یکی از راهبردی ترین صنایع می باشد و در ایران، بعد از صنعت نفت، بیشترین سهم را در تولید ناخالص ملی دارد. این تحقیق با هدف مطالعه رابطه بین قیمت سهام شرکت های گروه خودرو و ساخت قطعات پذیرفته شده در بازار بورس تهران و متغیرهای نرخ ارز و شاخص بهای مصرف کننده که مربوط به بخش پولی اقتصاد می باشند، انجام شده است. داده ها به صورت سالانه و برای دوره زمانی 1389-1383 بوده و با استفاده از روش داده های تابلویی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. نتایج تحقیق نشان می دهد قیمت سهام این شرکت ها با نرخ ارز، رابطه مستقیم و معنی دار و با شاخص بهای مصرف کننده رابطه معکوس و معنی دار و با متغیرهای کنترل، سود تقسیمی و درآمد واقعی شرکت ها رابطه مستقیم و معنی دار دارد.
آزمون تجربی ارتباط بین سرمایه گذاری و رشد اقتصادی کشورهای هدف در سند چشم انداز بیست ساله کشور
صفحه 211-232
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34047
زهرا نصراللهی، سمیه جعفری، هاجر اثنی عشری
چکیده بررسی و شناسایی عوامل موثر بر رشد یکی از موضوعات مورد علاقهی سیاست گذاران و محققان است که یکی از مهمترین این عوامل سرمایهگذاری است. در این مقاله ارتباط بین انواع سرمایه گذاری (وارداتی، داخلی و سرمایه گذاری انسانی ) و رشد اقتصادی، در غالب یک الگوی رشد درونزا، برای کشورهای هدف در سند چشم انداز بیست سالهی کشور در طی دورهی زمانی (2010-1990) با استفاده از تکنیک اقتصادسنجی داده های تابلویی5 ، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان دهندهی اثر منفی و معنیدار نرخ رشد جمعیت و نرخ ثبت نام کنندگان در مقطع آموزشی راهنمایی بر رشد اقتصادی و اثر مثبت و معنیدار نرخ صادرات، نرخ تورم و سرمایهگذاری داخلی بر رشد اقتصادی است. اما اثر نرخ ارز و سرمایهگذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب معنادار نمی باشد.
بررسی رابطه علیت بین مصرف انرژی، رشد اقتصادی و قیمتها با استفاده از داده های تابلویی در کشورهای عضو اوپک
صفحه 233-255
https://doi.org/10.22067/pm.v20i5.34048
محمود هوشمند، محمد دانش نیا، علی ستوده، اعظم قزلباش
چکیده رشد اقتصادی همواره جزء یکی از مهمترین شاخصهای اندازه گیری توسعه اقتصادی میباشد. بنابراین تولید بیشتر در راه رسیدن به توسعه اقتصادی مهم و موثر میباشد. از طرفی انرژی به عنوان یکی از نهادههای تولید محسوب می شود که مطالعه حاضر، به آزمون رابطه علیت بین مصرف انرژی، رشد اقتصادی و قیمتها در میان کشورهای عضو گروه اوپک پرداخته است. لذا این مطالعه با استفاده از دادههای سالیانه طی دوره زمانی 2008-1978 و با بهره گیری از تکنیک دادههای پانل انجام شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان میدهد که در بلند مدت رابطه علیت به صورت دو طرفه بین متغیرهای مصرف انرژی و رشد اقتصادی وجود دارد و این در حالی است که رابطه علیت به صورت یک طرفه از رشد اقتصادی به رشد قیمتها وجود دارد. همچنین در کوتاهمدت رابطه علیت به صورت دو طرفه بین متغیرهای مصرف انرژی، رشد اقتصادی و قیمتها وجود دارد.
