سناریوسازی تأثیر شوک تحریم‌های اقتصادی بر حجم پولشویی در ایران؛ رهیافت مدل خودرگرسیون برداری ساختاری (SVAR)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محسن زرندی مقدم ¹

بهار حافظی ²

حسین شریفی رنانی ³

¹ دانشجوی دکتری، گروه علوم اقتصادی، واحد خمینی شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی شهر، ایران.

² استادیار گروه علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. (نویسنده مسئول)

³ دانشیار گروه علوم اقتصادی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

https://doi.org/10.22067/mfe.2026.98271.1669

چکیده

اگرچه مطالعات مختلفی به بررسی اثرات اقتصادی ناشی از پولشویی پرداخته‌اند، لیکن، خلاء مطالعاتی بویژه در داخل کشور در خصوص بررسی تأثیر شوک‌های ناشی از تحریم‌های اقتصادی بر پولشویی وجود دارد. لذا در این مطالعه تأثیر شوک-های منفی تحریم‌های اقتصادی بر حجم پولشویی در ایران با مدل خود رگرسیون برداری ساختاری (SVAR) طی دوره 1402-1373 بررسی شد. نتایج نشان داد که شوک‌های 5- ، 10- و 20- درصدی در درآمد صادرات نفت خام، حجم پولشویی در ایران را حداکثر به ترتیب 66/3، 67/4 و 63/7 درصد افزایش می‌دهد. همچنین، شوک‌های 5- ، 10- و 20- درصدی در صادرات غیرنفتی، حجم پولشویی در ایران را حداکثر به ترتیب 24/2، 26/3 و 24/6 درصد افزایش می‌دهد. علاوه براین، شوک‌های 5- ، 10- و 20- درصدی در کالاهای سرمایه‌ای و واسطه‌ای، حجم پولشویی در ایران را حداکثر به ترتیب 11/1، 12/2 و 22/5 درصد افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، شوک‌های 5+ ، 10+ و 20+ درصدی در نرخ ارز، حجم پولشویی در ایران را حداکثر به ترتیب 01/3، 72/5 و 97/12 درصد افزایش می‌دهد. به دلیل تحریم‌های اقتصادی، رشد اقتصادی، کاهش، نوسانات نرخ ارز، افزایش، نرخ تورم، افزایش و نابرابری درآمدی، نیز افزایش می‌یابد، پولشویی به‌عنوان یک واکنش طبیعی بازار غیررسمی رشد می‌کند. بنابراین، راهکارها باید همزمان اقتصادی (کنترل نرخ ارز و تورم)، اجتماعی (کاهش نابرابری درآمدی)، نهادی (قوانین و نظارت) و فناورانه (هوش مصنوعی و بلاکچین) باشند. تنها با این ترکیب می‌توان حجم پولشویی را کاهش داد و اعتماد عمومی و سرمایه‌گذاری سالم را تقویت کرد.

کلیدواژه‌ها

تحریم‌های اقتصادی

پولشویی

صادرات نفت خام

نوسانات نرخ ارز

مدل خود رگرسیون برداری ساختاری (SVAR)

موضوعات

• پولی و بانکی

---