تأثیر بدهی دولت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب اسلامی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرامرز خدائی فعال ¹

حبیب آقاجانی ²

محمدمهدی برقی اسکویی ³

¹ دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده پردیس بین المللی ارس ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

² دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

³ استاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

https://doi.org/10.22067/mfe.2026.97540.1658

چکیده

این پژوهش به بررسی تأثیر بدهی عمومی دولت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر رشد اقتصادی در چهار کشور اسلامی منتخب (ایران، ترکیه، مالزی و مصر) طی دوره‌ی زمانی 2023-1960 می‌پردازد. برای دستیابی به اهداف تحقیق، از روش اقتصادسنجی خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی پانلی (Panel ARDL) به منظور تحلیل همزمان روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت بین متغیرها استفاده شده است. در مدل تجربی، علاوه بر متغیرهای کلیدی تحقیق (بدهی دولت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی)، نقش متغیرهای کنترلی شامل پس‌انداز ملی، نرخ تورم، نرخ ارز حقیقی، سرمایه انسانی، ثبات سیاسی و درجه باز بودن تجاری نیز مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های حاصل از برآورد مدل نشان می‌دهد که در افق بلندمدت، هر دو متغیر بدهی عمومی دولت و جریان ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تأثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی کشورهای مورد مطالعه داشته‌اند. همچنین، نتایج گویای اثر مثبت و معنادار متغیرهای تورم و پس‌انداز داخلی، و اثر منفی درجه باز بودن تجاری بر رشد اقتصادی است. در کوتاه‌مدت نیز ضریب تصحیح خطا منفی و معنادار بوده که حاکی از پایداری مدل و همگرایی به سمت تعادل بلندمدت است. بر مبنای این یافته‌ها، مدیریت کارآمد و مولد بدهی عمومی، بهبود محیط کسب‌وکار و ثبات اقتصاد کلان برای جذب مؤثر سرمایه‌گذاری خارجی، همراه با سیاست‌های حمایت از پس‌انداز ملی و مدیریت حساب‌شده باز بودن تجاری، به عنوان توصیه‌های سیاستی اصلی این تحقیق ارائه می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

بدهی دولت

سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی

رشد اقتصادی

خود رگرسیون با وقفه‌های توزیعی پانلی

کشورهای منتخب اسلامی

موضوعات

• اقتصاد بخش عمومی

---