اثر سیاست‌های پولی بر حجم صادرات غیرنفتی در اقتصاد ایران: رویکرد فازی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مصطفی شکری ¹

مصطفی علمی مقدم ²

رضا شمس اللهی ³

مریم داربیدی ⁴

¹ استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

² استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

³ کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه آیت ا...بروجردی، بروجرد، ایران

⁴ دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

https://doi.org/10.22067/mfe.2026.95136.1600

چکیده

در اقتصاد کشورهای صادرکننده نفت، اتکای قابل توجه به درآمدهای نفتی موجب نوسان‌پذیری شدید منابع ارزی و آسیب‌پذیری ساختار اقتصادی در برابر شوک‌های بیرونی شده است. ازاین‌رو، توسعه صادرات غیرنفتی و تقویت جایگاه آن در تراز تجاری، به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلی کاهش وابستگی به نفت و افزایش پایداری رشد اقتصادی مطرح است. در این میان، سیاست‌های پولی با تأثیرگذاری بر متغیرهایی همچون نرخ ارز، نرخ بهره و نقدینگی، می‌توانند نقش مهمی در تقویت یا تضعیف توان صادراتی بخش‌های غیرنفتی ایفا کنند. بدین منظور هدف مطالعه حاضر بررسی اثر سیاست‌های پولی بر حجم صادرات غیرنفتی کشور ایران طی دوره 1403-1369 است. بدین منظور از روش رگرسیون فازی استفاده شده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که متغیر سیاست‌های پولی با ضریب فازی (0019/0، 0417/0-)، اثری منفی بر حجم صادرات غیرنفتی کشور ایران دارند. این ضریب موید این نکته است که افزایش حجم پول در اقتصاد ایران به تورم بیشتر منجر شده و موجب افزایش هزینه‌های تولید و به تبع کاهش توان رقابتی کالاهای صادراتی شده است. همچنین دیگر یافته‌ها نشان داد که افزایش میانگین سطح درآمد سرانه سایر کشورهای جهان و افزایش نرخ ارز موثر واقعی، تأثیری مثبت و از طرف دیگر نیز نرخ تورم و تحریم‌های اقتصادی اعمال شده علیه کشور ایران، اثری منفی بر حجم صادارت غیرنفتی کشور ایران، نشان داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

سیاست پولی

صادرات

ایران

رویکرد فازی

موضوعات

• اقتصاد پولی مالی

---