Monetary & Financial Economics

Abstract با توجه به اهمیت ملی و جایگاه راهبردی صنعت پتروشیمی در کشور، لزوم بررسی مجدد فرآیندهای پتروشیمی امری اجتناب ناپذیر است. در این مقاله با معرفی مدلی گام به گام،‌ شیوه اثر بخش مدیریت خوشه‌های صنعتی با توجه به تولیدات فعلی پتروشیمی و نیز چشم انداز آتی طرح‌های پیشنهادی و مصوب ‌تشریح می‌شود. شاخصه مهم و بارز مدل مذکور، وجود برنامه‌هایی جهت بازاریابی، تحقیقات بازار و تجاری‌سازی ایده خلق شده و استقرار در خوشه صنعتی است تا انباشتی از دانش در مراکز تحقیق و توسعه پتروشیمی کشور اتفاق بیفتد. سپس این مدل برای متانول مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به افزایش ظرفیت جهانی و داخلی تولید متانول و پیش بینی‌های انجام شده در خصوص بازار آن، اختصاص بخشی از متانول کشور جهت تبدیل به محصولاتی با ارزش افزوده بسیار ضروری است. بدین منظور تولید مشتقات مهم متانول در شکل یک خوشه صنعتی پیشنهاد شده است که با سرمایه مورد نیاز 9/1 میلیارد دلاری جهت احداث و راه‌اندازی شامل 14 واحد صنعتی با فروش سالانه حدود 1 میلیارد دلار خواهد بود که ضمن اشتغال زایی حدود 2800 نفر، موجب رونق بیشتر صنعت پتروشیمی و تولید محصولات متنوع دیگری که دارای بازارهای آتی خواهند بود فراهم می‌شود.

Abstract هدف اصلی این مقاله، ارائه نتایج ارزیابی اقتصادی پروژه احداث راه میان‌بر سربیشه خراسان جنوبی به بازارچه مرزی میل 78 و نیز معرفی آثار اقتصادی- اجتماعی اجرای این طرح می‌باشد. ابتدا ضمن معرفی خصوصیات منطقه مورد مطالعه (استان خراسان جنوبی و شهرستان سربیشه)، وضعیت موجود مسیرهای مورد مطالعه و نیز مسیر پیشنهادی سه قطعه‌ای و ارائه آنالیزی از هزینه‌های احداث و به‌سازی هر یک از قطعات پیشنهادی با منافع حاصل از ارتقاء مشخصات فنی مسیرها مقایسه گردیده و در ادامه تجزیه و تحلیل هزینه- فایده طرح شامل، هزینه عملیات و منافع ریالی حاصله از حیث صرفه‌جویی (کاهش) در مصرف سوخت، کاهش زمان سفر و منافع ریالی حاصل از آن، کاهش میزان تصادفات و خسارات حاصله و فایده ریالی ناشی از آن، میزان صرفه‌جویی هزینه‌های عملیاتی، نقش آن در توسعه تبادلات تجاری (صادرات و واردات) به واسطه کاهش فاصله ترانزیت کالا به افغانستان و نیز شکوفایی اقتصادی استان خراسان جنوبی ارائه شده است. در پایان بر اساس نرخ تنزیل 12 درصد، ارزش فعلی خالص فواید مذکور محاسبه شده و بر این اساس نرخ بازده داخلی سرمایه‌گذاری معادل 4/19 درصد به دست آمده است که این مهم، توجیه اقتصادی بالای این پروژه را تایید می‌نماید.

Abstract آگاهی از وجود مزیت در بخش‌های مختلف یک کشور، یکی از معیارهای لازم جهت سنجش حضور در بازارهای بین‌المللی به شمار می رود. با توجه به این که در حال حاضر کشور ما به عنوان عضو ناظر در WTO حضور دارد، باید مزیت صنایع مختلف را شناسایی کنیم تا در صحنه تجارت جهانی مزیت‌های مطلوب‌تری را به خود اختصاص دهیم. بر همین اساس در این تحقیق با استفاده از شاخص هزینه منابع داخلی (DRC)، مزیت نسبی در تولید فرش دستباف 65 رج ابریشمی که به عنوان فرش برتر تولیدی- صادراتی در استان‌های آذربایجان شرقی، قم و اصفهان معرفی می‌شود، در سال 1385 محاسبه خواهد شد. هم‌چنین از آن جا که سیاست‌های اعمالی دولت در بخش‌های مختلف مزیت نسبی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، لازم است با محاسبه ضرایب حمایتی، میزان حمایت‌های موجود در این بخش‌ها نیز مورد بررسی قرار گیرد. نتایج حاصله نشان دهنده وجود مزیت نسبی تولید در هر 3 استان می‌باشد. از سوی دیگر ضریب حمایت اسمی از محصول نشان می‌دهد که در هر 3 استان، یارانة غیرمستقیم به تولید تعلق گرفته است. اما ضریب حمایت اسمی از نهاده‌ها بیانگر این است که تولیدکنندگان دراستفاده از این نهاده‌ها مالیات غیرمستقیم پرداخت می‌کنند. ضریب حمایت موثر نشان از آن دارد که برآیند حمایت دولت از محصول و مالیات غیرمستقیم دولت روی نهاده‌های قابل مبادله مثبت است و در مجموع سیاست های دولت از فرآیند تولید حمایت می‌کند.

Abstract تجزیه و تحلیل رابطه قیمت در طول زنجیرة تولید از تولیدکننده به مصرف‌کننده، ابزاری رایج برای اندازه‌گیری درجه کارآیی و رقابت‌پذیر بودن بازارهای مختلف در دهه اخیر بوده است. در این مقاله، روابط قیمت و چگونگی انتقال قیمت بین دو سطح تولیدکننده و مصرف‌کننده برای محصول پنیر در ایران بررسی شده است. داده‌های مورد استفاده شامل شاخص قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده محصول پنیر است که به‌صورت ماهانه دورة زمانی 91 ماهه از فروردین سال 1380 تا مهر 1387 را پوشش می‌دهد. از شیوۀ هم‌انباشتگی یوهانسن – یوسلیوس و رابطه علیّت گرنجری برای آزمون وجود رابطه بین دو شاخص و تعیین جهت علیّت استفاده شده است. تجزیه و تحلیل رفتار انتقال قیمت بر مبنای روش سنتی هاک و بکارگیری مدل ECM ون کرامون تابادل – لوی Von Cramon Taubadel-Loy1998)) است. نتایج نشان داد که جهت علیّت از قیمت‌های مصرف‌کننده به قیمت‌های تولیدکننده در هر دو دوره کوتاه مدت و بلندمدت وجود دارد. نتایج، فرضیۀ انتقال نامتقارن قیمت را بین قیمت‌های تولیدکننده و مصرف‌کننده رد می‌کند. با توجه به نقش تعیین‌کننده مصرف‌کننده در تعییین قیمت، مطالعات بیشتر در زمینه مسائل رفاهی و مقایسه هزینه‌ها و منافع ناشی از اتخاذ سیاست‌های مختلف دولت در این بازار مورد نیاز است.

Abstract مقاله ‌حاضر با هدف ارزیابی‌ و برآورد ظرفیت‌های تجاری کالایی دوجانبه بین ‌ایران ‌و 25 کشور عضو اتحادیه‌ اروپا با استفاده از چهار شاخص‌ درایسدل، کسینوس، پتانسیل تجاری ‌و مزیت‌ نسبی آشکارشده طی دوره 2003-1999 تدوین‌ شده‌ است. برآورد پتانسیل ‌صادراتی ایران به اعضای ‌اتحادیه اروپا نشان‌می‌دهد بیشترین پتانسیل صادراتی ایران به آلمان بوده است و ایتالیا، هلند، فرانسه و بلژیک در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در مقابل کمترین پتانسیل صادراتی ایران به کشورهای تازه عضویت‌یافته شامل اسلوونی، لیتوانی، لتونی، اسلواکی، استونی و مالت تعلق دارد. انگلیس بالاترین درصد استفاده نشده از پتانسیل صادراتی ایران در بین اعضای اتحادیه اروپا را دارد (89 درصد) و پس از آن هلند، ایرلند، فنلاند و پرتغال قرار دارند. همچنین، برآورد پتانسیل وارداتی ایران از اتحادیه اروپا نشان می‌دهد بیشترین پتانسیل وارداتی ایران به آلمان تعلق داشته و ایتالیا، فرانسه ‌و بلژیک در مراتب بعد قرار دارند. در مقابل کمترین ارزش پتانسیل وارداتی ایران به ‌قبرس، لیتوانی، لتونی، استونی ‌و مالت تعلق دارد. محاسبه شاخص درایسدل در جریان مبادلات تجاری ایران به ‌اعضای اتحادیه اروپا نشان می‌دهد در سال 1999 ایتالیا دارای بالاترین اکمال تجاری با ایران بوده و پس از آن لهستان، اسلواکی، لیتوانی و اسپانیا قرار دارند، در مقابل ‌استونی، لتونی‌ و ایرلند کمترین اکمال تجاری با ایران را دارا هستند. این شاخص طی دوره، با تغییر و نوسان‌هایی مواجه بوده‌ و در سال 2003 لیتوانی، یونان، ایتالیا، هلند، اسپانیا و فنلاند دارای شاخص درایسدل بیشتر از یک، ‌و برای بقیه ‌اعضا کمتر از یک بوده است. شاخص کسینوس صادرات ایران و واردات ا‌عضای اتحادیه اروپا بیانگر آن است که در بین این کشورها، قبرس‌ و ایرلند بیشترین ‌و مالت کمترین پتانسیل همکاری تجاری با ایران را دارند. شاخص کسینوس واردات ایران‌ و صادرات اعضای اتحادیه اروپا نیز نشان می‌دهدکه انگلیس‌ و اتریش بیشترین‌ و قبرس‌ و مالت ‌کمترین پتانسیل همکاری تجاری را با ایران دارند. 25 کشور اتحادیه اروپا همراه با ایران 4944 کالای صادراتی دارای مزیت نسبی آشکار شده برخوردارند که ایتالیا با 2097 و مالت با 168 کالا بترتیب بیشترین ‌و کمترین کالای مزیت‌دار را دارا هستند. از 4944 کالای صادراتی دارای مزیت نسبی اتحادیه اروپا و ایران، 4637 کالا (94درصد) به اتحادیه اروپا و تنها 307 کالا (6درصد) به ایران تعلق دارد.

Abstract آزادی اقتصادی یا به عبارت دیگر آزادی افراد در مبادله و انتقال دارایی‌هایی که از راه‌های قانونی بدست آورده‌اند بر روی رشد اقتصادی جوامعی که نهادهای نسبتا کارا مانند امنیت حقوق مالکیت و هزینه‌های پایین مبادله که موجب افزایش رقابت می گردد، دارند، اثر می گذارد. این تحقیق در صدد بررسی اثر آزادی اقتصادی بر روی رشد اقتصادی با رویکرد مکتب نهادگرا و روش‌شناسی لاکاتوشی است. علاوه بر این، به دنبال شناسایی مسیرهای این اثرگذاری نیز هستیم. مدل مورد استفاده در تحقیق، ترکیبی از مدل پویای وینهلد (1993) و مدل کارلسون و لاندستروم (2001) است که نمونه 57 کشوری را طی دوره 2000 تا 2006 بررسی کرده است. برای بررسی بهتر اثر نهادهای موجود در کشورها بر روی رابطه بین آزادی و رشد، کشورها به سه دسته کشورهای با کیفیت نهادی بالا، متوسط و پایین طبقه‌بندی شده‌اند. نتیجه نشان‌دهنده رابطه مثبت آزادی و رشد اقتصادی با توجه به کارایی نهادهای موجود در هر جامعه است. دو زیر شاخص "امنیت حقوق مالکیت و ساختار قضایی" و "قانون کار و تجارت و بازار اعتبار" از زیر شاخص‌های شاخص کلی آزادی اقتصادی موسسه فریزر که به عنوان نماینده آزادی اقتصادی در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است، اثر مثبت و معنی‌داری بر رشد اقتصادی دارند.

Abstract طی قرن اخیر رشد سریع جمعیت و شهرنشینی در کشورهای در حال‌توسعه، منجر به محدودیت منابع آّب و تشدید آلودگی گردیده است. لذا ضرورت توجه به آب به عنوان یک کالای اقتصادی و مدیریت مصرف آن هر چه بیشتر آشکار شده است. ایجاد مسأله بحران آب، لزوم توجه به مدیریت منابع آبی را ایجاب می کند. یکی از حوزه های مربوط به مدیریت آب، مدیریت تقاضای آب می باشد. به منظور بکارگیری سیاست‌های صحیح در این بخش، شناخت بخش تقاضای آب و تخمین تابع تقاضای آن لازم و ضروری به نظر می‌رسد. این مقاله به برآورد تابع تقاضای آب شهری ارومیه طی دوره84 -1378 پرداخته است. بدین منظور ابتدا بر اساس مبانی نظری فرم کلی تابع تقاضای آب از حداکثرسازی یک تابع مطلوبیت استون گری بدست آمده است و در مرحله بعدی با استفاده از مدل VAR و بر اساس روش یوهانسن تابع تقاضای آب شهری ارومیه مورد برآورد قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که: 1)، تقاضای آب شهری شهرستان ارومیه با قیمت آب و قیمت سایر کالاها (که بصورت یک کالای مرکب در نظر گرفته شده اند) رابطه عکس و با درآمد رابطه مستقیم دارد. 2) تقاضای آب شهری این شهرستان نسبت به قیمت آب و قیمت کالاهای دیگربی کشش و همچنین نسبت به درآمد یک کالای ضروری است. 3) متغیرهای میزان بارندگی و درجه حرارت اثر معنا داری بر روی تقاضای آب ارومیه ندارند.

Abstract سیاست‌گذاران پولی به منظور جلوگیری از زیان‌های ناشی از تغییرات از هم‌گسیخته نرخ ارز، همواره درصدد یافتن روشی مناسب برای پیش‌بینی نرخ ارز بوده‌اند. لیکن ویژگی‌های چند بعدی نرخ ارز باعث رفتار پیچیده و غیرخطی آن شده و مدل‌های غیرخطی از عمل‌کرد بهتری در پیش‌بینی آن برخوردار می‌باشند. لذا، در این مطالعه کارایی مدل‌های غیرخطی ANFIS و NNARX و مدل خطی ARIMA در پیش‌بینی برابری نرخ ارز ریال/دلار آمریکا و ریال/یورو برای 2، 4 و 8 روز آتی با استفاده از مهمترین معیارهای ارزیابی کارایی مدل‌ها و داده‌های روزانه مربوط به دوره 1/9/1387-1/1/1381 مقایسه شد. نتایج نشان داد که مدل‌های ANFIS و NNARX در مقایسه با مدل ARIMA و مدل ANFIS در مقایسه با مدل NNARX در همه افق‌های مورد نظر، از کارایی بیشتری در پیش‌بینی نرخ ارز ریال/دلار آمریکا و ریال/یورو برخوردار می‌باشد.

Abstract با گسترش روزافزون شرکتهای سهامی و متنوع شدن ساختار سرمایه آنها از یکسو و پدیدار شدن بحرانهای مالی شدید در ابعاد کلان و خرد اقتصادی از سوی دیگر، مالکان و ذینفعان مختلف بنگاهها بدنبال ایجاد پوشش و سپری برای مصون کردن خود در مقابل اینگونه مخاطرات بوده اند و این موضوع آنها را به استفاده از ابزارها و مدلهای پیش بینی کننده برای ارزیابی توان مالی شرکتها حساس و آگاه نموده است. هدف این پژوهش، نخست مقایسه دو الگوی پیش‌بینی ورشکستگی آلتمن و اهلسون متناسب با شرایط محیطی ایران و دوم ارائه مدل آماری مناسب جهت پیش‌بینی نسبتا دقیق ورشکستگی شرکت‌ها در یک، دو و سه سال قبل از رویداد بحران مالی شرکت‌ها می‌باشد، تا بتوان با استفاده از مدل مزبور وضعیت مالی شرکت‌ها و همچنین موضوع تداوم فعالیت آنها را بررسی و موجب ارتقاء کیفی تصمیم‌گیری سهامداران و ذینفعان مربوطه گردید. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که بدون تغییر ضرایب و متغیرهای مدل آلتمن (Altman, 1968 و مدل اهلسون(Ohlson, 1980) و همچنین استخراج مدل پیش‌بینی ورشکستگی طی روشهای رگرسیون چندگانه و لجستیک، در مجموع بر اساس دقت برآورد مدل‌های مزبور، مدل ارائه شده توسط اهلسون و مدل استخراج شده طی روش رگرسیون لجستیک، دقت بالاتری در پیش‌بینی ورشکستگی شرکت‌ها دارا می‌باشند.

Abstract گفتگوی مایکل پارکین با «دیوید لِیدر»