دانشگاه فردوسی مشهد اقتصاد پولی مالی 2251-8452 مقالات آماده انتشار 2026 06 28 Institutional Mapping of the Crowdfunding Ecosystem in Iran نگاشت نهادی سیستم تامین مالی جمعی در ایران 48385 10.22067/mfe.2026.99176.1689 FA رسول شمسی دانشکده اقتصاد، پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0008-1858-7459 جعفر حقیقت گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0003-6715-6237 سکینه سجودی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-2109-3555 Journal Article 2026 06 05 This study aims to conduct an institutional mapping of the crowdfunding system in Iran by identifying key actors, mapping the network of institutional relations, evaluating the main functions of the system, and discovering its structural gaps. The research adopts a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, thematic analysis was applied to the responses of 14 key experts—including managers of crowdfunding platforms, investors, fundraisers, bank managers, and Farabourse experts—collected through semi-structured questionnaires administered in two stages. In the quantitative phase, the system’s functions were scored using a 5-point Likert scale, and institutional mapping matrices (actor–function, roles, and relations) were developed. Official documents and statistical reports on the Iranian crowdfunding market up to the end of 1404 were also used as secondary data. The results indicate that the Iranian crowdfunding ecosystem has a core-periphery structure, with three key actors—crowdfunding platforms, Farabourse Iran, and banks—holding the greatest power and influence. The system performs relatively well in connecting retail and professional investors with founders (mean score: 4.5 out of 5) and financing projects (mean score: 4.2), but shows serious weaknesses in risk management and sharing (mean score: 2.5) and in supporting innovation and entrepreneurship (mean score: 2.0). Five major institutional challenges and gaps were identified, the most important of which are the absence of a secondary market, the high cost of bank guarantees, weak post-financing monitoring, excessive focus on working capital rather than innovative projects, and the absence of key actors such as professional associations and universities. A comparison with advanced global ecosystems revealed that Iran is still in the early stages of developing this market. این پژوهش با هدف نگاشت نهادی سیستم تأمین مالی جمعی در ایران انجام شده و به شناسایی بازیگران کلیدی، ترسیم شبکه روابط نهادی، ارزیابی کارکردهای اصلی و کشف خلأهای ساختاری آن می‌پردازد. روش پژوهش از نوع ترکیبی-اکتشافی است. در مرحله کیفی، از تحلیل مضمون پاسخ‌های ۱۴ خبره کلیدی (شامل مدیران سکوهای تأمین مالی جمعی، سرمایه‌گذاران، سرمایه‌پذیران، مدیران بانکی و کارشناسان فرابورس) که از طریق پرسشنامه‌های نیمه‌ساختاریافته در دو مرحله گردآوری شد، استفاده گردید. در مرحله کمی، امتیازدهی کارکردهای سیستم با مقیاس لیکرت ۵ درجه‌ای و ترسیم ماتریس‌های نگاشت نهادی (بازیگر-کارکرد، نقش‌ها و روابط) انجام شد. همچنین از اسناد و گزارش‌های رسمی بازار تأمین مالی جمعی تا پایان سال ۱۴۰۴ به‌عنوان داده‌های ثانویه بهره گرفته‌شد. نتایج نشان می‌دهد که اکوسیستم تأمین مالی جمعی ایران دارای ساختار متمرکز هسته-حاشیه است و سه بازیگر کلیدی (سکوهای تأمین مالی جمعی، فرابورس ایران و بانک‌ها) بیشترین قدرت و نفوذ را در آن دارند. سیستم در کارکردهای اتصال مستقیم سرمایه‌گذاران خرد و حرفه‌ای با بنیان‌گذاران (میانگین امتیاز ۴٫۵ از ۵) و تأمین مالی پروژه‌ها (میانگین امتیاز ۴٫۲) عملکرد نسبتاً موفقی داشته، اما در مدیریت و تقسیم ریسک (میانگین امتیاز ۲٫۵) و حمایت از نوآوری و کارآفرینی (میانگین امتیاز ۲٫۰) با ضعف جدی مواجه است. پنج چالش اصلی شناسایی شد که مهم‌ترین آن‌ها فقدان بازار ثانویه، هزینه بالای ضمانت‌نامه بانکی و تمرکز بر سرمایه در گردش به جای طرح‌های نوآورانه و غیبت بازیگران کلیدی مانند انجمن‌های صنفی و دانشگاه‌ها است. مقایسه با اکوسیستم‌های پیشرفته نشان داد که ایران هنوز در مراحل ابتدایی توسعه این بازار قرار دارد.