دانشگاه فردوسی مشهد اقتصاد پولی مالی 2251-8452 مقالات آماده انتشار 2026 05 02 The Role of Artificial Intelligence Capabilities in Improving the Supervisory Performance of the Iranian Banking System نقش قابلیت های هوش مصنوعی در بهبود عملکرد نظارتی سیستم بانکداری ایران 48139 10.22067/mfe.2026.96041.1627 FA سید عبداله رضوی دانشیار گروه اقتصاد ومدیریت انرژی، دانشگاه صنعت نفت تهران، ایران 0000-0001-7253-7411 ملیکا اسماعیلی کارشناسی ارشد، علوم اقتصادی، گرایش اقتصاد اسلامی، گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0009-0008-2322-4222 Journal Article 2025 10 18 This research examines how to improve supervisory effectiveness through AI functions in Iranian banking institutions using MAXQDA software. With the increasing complexity of banking operations and regulatory requirements, AI has emerged as an essential transformative technology that has great potential to enhance supervisory functions along with providing services and security measures. The research findings show that AI technologies including machine learning and natural language processing are able to accurately detect anomalies and fraud by monitoring large sets of financial data in real-time operations. This technology provides effective results through intelligent systems in three important areas including anti-money laundering (AML), financial advisory services, and improving customer experience with intelligent chatbots. Through these technologies, banks achieve higher operational efficiency, reduce human errors, and accelerate response times, which leads to increased customer trust and security. However, implementing AI in banking operations requires solving three fundamental challenges: transparency of system performance, data protection measures, and the development of appropriate legal frameworks to ensure privacy and security. This study, using qualitative methods and analyzing data collected in the software environment, examines the key variables affecting the supervisory performance of banks and provides operational solutions for the optimal and beneficial use of AI. The results of this study indicate that integrating AI into the Iranian banking system can lead to improved financial supervision, reduced risks, customer satisfaction, and the realization of smart and resilient banking. این پژوهش به بررسی چگونگی بهبود اثربخشی نظارتی از طریق کارکردهای هوش مصنوعی در مؤسسات بانکی ایران با استفاده از نرم افزار MAXQDA می‌پردازد. با افزایش پیچیدگی عملیات بانکی و الزامات نظارتی هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری تحول‌آفرین ضروری مطرح شده است که پتانسیل بالایی برای ارتقای عملکردهای نظارتی همراه با ارائه خدمات و اقدامات امنیتی دارد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که فناوری‌های هوش مصنوعی شامل یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی با پایش مجموعه‌های گسترده داده‌های مالی در عملیات بلادرنگ قادر به تشخیص دقیق ناهنجاری‌ها و تقلب هستند. این فناوری از طریق سیستم‌های هوشمند در سه حوزه مهم شامل پیشگیری از پولشویی (AML) خدمات توصیه مالی و بهبود تجربه مشتری با چت‌بات‌های هوشمند نتایج مؤثری ارائه می‌دهد. بانک‌ها از طریق این فناوری‌ها به کارایی عملیاتی بالاتری دست یافته خطاهای انسانی را کاهش داده و زمان پاسخگویی را تسریع می‌کنند که منجر به افزایش اعتماد و امنیت مشتریان می‌شود. با این حال پیاده‌سازی هوش مصنوعی در عملیات بانکی مستلزم حل سه چالش اساسی است: شفافیت عملکرد سیستم‌ها اقدامات حفاظت از داده‌ها و تدوین چارچوب‌های حقوقی مناسب برای تضمین حریم خصوصی و ایمنی. این پژوهش با بهره گیری از روش‌های کیفی و تحلیل داده‌های گردآوری‌شده در محیط نرم‌افزار به بررسی متغیرهای کلیدی مؤثر بر عملکرد نظارتی بانک‌ها پرداخته و راهکارهای عملیاتی برای بهره‌برداری بهینه و مفید از هوش مصنوعی ارائه شده است. نتایج این مطالعه ادغام هوش مصنوعی در نظام بانکداری ایران می‌تواند به بهبود نظارت‌های مالی کاهش ریسک‌ها رضایت مشتریان و تحقق بانکداری هوشمند و مقاوم منجر شود.