دانشگاه فردوسی مشهد اقتصاد پولی مالی 2251-8452 مقالات آماده انتشار 2026 04 20 Modeling Regime Dependence between Financial Markets and Oil Markets Using Smooth Transition Regression مدلسازی وابستگی رژیمی بین بازارهای مالی و بازار نفت با بکارگیری خودرگرسیون برداری رگرسیون انتقال ملایم 48088 10.22067/mfe.2026.96106.1630 FA امین صابونچی دانشجوی دکتری، گروه مالی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. مجید داوودی نصر استادیار، گروه حسابداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. (نویسنده مسئول). غلامعلی حاجی دانشیار، گروه اقتصاد، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. 0000-0002-0329-9760 Journal Article 2025 10 22 The aim of this study is to conduct a comprehensive and in-depth analysis of the regime dependence between the oil market and financial markets (including gold prices and stock market returns) with an emphasis on the key role of uncertainty arising from high and low oil price fluctuations. This research is conducted using monthly statistical data from 1380 to 1403 and the advanced approach of smooth transition vector autoregression is used to model the dynamic behavior of variables in different economic regimes. The results of this study show that oil prices, as a key transition variable, exert different effects on financial markets in high and low volatility regimes, which highlights the importance of examining the regime-based approach in financial analysis. The model estimation results for stock market returns indicate that macroeconomic variables such as GDP, exchange rate, oil price, liquidity and inflation rate have positive and statistically significant effects (at the 5% error level) on the stock market, while gold price shows a negative and significant effect. These effects are significantly stronger in the nonlinear part, which is consistent with the reduction of the variance of the variables in this regime and reflects economic stability. These findings indicate a greater sensitivity of the stock market to macroeconomic factors in stable conditions, which can be useful for predicting and managing investment risk. In the case of gold price, the model confirms that macroeconomic variables such as GDP, exchange rate, oil price, liquidity and inflation rate have positive and significant effects, while capital market returns exert a negative and significant effect on gold price. These effects are also more prominent in the nonlinear part and are consistent with the lower variance in this regime, indicating the role of gold as a safe haven asset in stable conditions. هدف این مطالعه، تحلیل جامع و عمیق وابستگی رژیمی بین بازار نفت و بازارهای مالی (شامل قیمت طلا و بازدهی بازار سهام) با تأکید بر نقش کلیدی نااطمینانی ناشی از نوسانات بالا و پایین قیمت نفت است. این پژوهش با بهره‌گیری از داده‌های آماری ماهانه طی بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ انجام شده و رویکرد پیشرفته خودرگرسیون برداری رگرسیون انتقال ملایم به کار گرفته شده تا رفتار پویای متغیرها در رژیم‌های مختلف اقتصادی مدل‌سازی شود. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که قیمت نفت به عنوان یک متغیر انتقال کلیدی، تأثیرات متفاوتی بر بازارهای مالی در رژیم‌های نوسان بالا و پایین اعمال می‌کند، که این امر اهمیت بررسی رژیم‌محور را در تحلیل‌های مالی برجسته می‌سازد. نتایج برآورد مدل برای بازدهی بازار سهام حاکی از آن است که متغیرهای کلان اقتصادی نظیر تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز، قیمت نفت، نقدینگی و نرخ تورم، تأثیرات مثبت و معنادار آماری (در سطح خطای ۵ درصد) بر بازار سهام دارند، در حالی که قیمت طلا اثری منفی و معنادار نشان می‌دهد. این تأثیرات در بخش غیرخطی به طور قابل توجهی قوی‌تر هستند، که با کاهش واریانس متغیرها در این رژیم هم‌راستا بوده و ثبات اقتصادی را منعکس می‌کند. این یافته‌ها نشان‌دهنده حساسیت بیشتر بازار سهام به عوامل کلان در شرایط پایدار است، که می‌تواند برای پیش‌بینی و مدیریت ریسک سرمایه‌گذاری مفید باشد. در مورد قیمت طلا، مدل تأیید می‌کند که متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز، قیمت نفت، نقدینگی و نرخ تورم تأثیرات مثبت و معناداری دارند،