دانشگاه فردوسی مشهد اقتصاد پولی مالی 2251-8452 مقالات آماده انتشار 2026 01 28 Identifying and analyzing the financial and economic drivers of Iran's development policymaking with a futures research approach شناسایی و تحلیل پیشران‌های مالی و اقتصادی سیاستگذاری توسعه ایران با رویکرد آینده‌پژوهی 1 33 47830 10.22067/mfe.2026.94751.1589 FA مصطفا مختاری دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعه، واحد تهران غرب،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. سروش فتحی دانشیار گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مهرداد نوابخش استاد گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 08 03 Development policies in Iran can be examined and analyzed from several important aspects, but what can have the most impact in this area are financial and economic issues, which have been proven to have an impact on development trends and related policies in many countries. Accordingly, the aim of this research is to identify and analyze the financial and economic drivers of Iran's development policy. The method of conducting this research is a qualitative futures study that was conducted with a trend analysis strategy and all financial and economic trends governing the development policy situation in Iran were studied by studying domestic and foreign reports, in-depth interviews, and brainstorming sessions. The population of experts and development policy activists in Iran, 25 of whom participated in the research process through interviews and participation in brainstorming sessions. Data analysis was based on trend analysis and was based on driver analysis. The research findings showed that the macro-trend of economic changes is driven by; Monitoring and measuring development, abolishing economic protectionism, foreign financing, financing through tourism, developing trade routes, the emergence of multinational corporations, decoupling the economy from the environment, supporting green economy projects and social returns, global convergence for development, changing labor markets, and good corporate governance have been identified. Then, through quantitative analysis of these drivers, it was determined that three drivers; abolishing economic protectionism with an average of (4.32), foreign financing with an average of (4.14), and the emergence of multinational corporations with an average of (4.06) are among the most important drivers for development policymaking, and the drivers of foreign financing with an average of (4.67), financing through tourism with an average of (4.35), and the emergence of multinational corporations with an average of (4.19) are the most influential drivers in development policymaking. سیاستگذاری‌های توسعه‌ای در ایران از چند جنبه مهم قابلیت بررسی و تحلیل دارند، که در بین آنها مسایل مالی و اقتصادی تاثیرگذارترند. بر همین اساس هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل پیشران‌های مالی و اقتصادی سیاستگذاری توسعه ایران است. روش انجام این پژوهش کیفی از نوع آینده‌پژوهی است که با استراتژی تحلیل روند انجام شده و همه روندهای مالی و اقتصادی حاکم بر وضعیت سیاستگذاری توسعه ایران با مطالعه گزارش‌های داخلی و خارجی، مصاحبه‌های عمیق و جلسات هم‌اندیشی انجام شده و جامعه‌آماری خبرگان و فعالان سیاست‌گذاری توسعه در ایران هستند که 25 نفر از آن به صورت مصاحبه و شرکت در جلسات هم‌اندیشی در فرایند پژوهش مشارکت داشته‌اند. تجزیه‌و تحلیل داده در بر مبنای تحلیل روند از نوع تحلیل پیشران‌ها بوده است. یافته‌های پژوهش نشان داده که از کلان‌روند تغییرات اقتصادی پیشران‌های؛ دیده‌بانی و اندازه‌گیری توسعه، لغو حمایتگری اقتصادی، تامین مالی خارجی، تامین مالی از طریق گردشگری، توسعه راه‌های تجاری، ظهور شرکت‌های چند ملیتی، جداسازی اقتصاد از محیط زیست، حمایت از پروژه‌های اقتصاد سبز و بازده اجتماعی، همگرایی جهانی برای توسعه، تغییر بازار کار و حاکمیت شرکتی خوب احصا شده‌اند. سپس با تحلیل کمی این پیشران‌ها مشخص شد که سه پیشران؛ لغو حمایتگری اقتصادی با میانگین (32/4)، تامین مالی خارجی با میانگین (14/4) و ظهور شرکت‌های چند ملیتی با میانگین (06/4) جزو با اهمیت‌ترین پیشران‌ها برای سیاستگذاری توسعه و پیشران‌های تامین مالی خارجی با میانگین (67/4)، تامین مالی از طریق گردشگری با میانگین (35/4) و ظهور شرکت‌های چند ملیتی با میانگین (19/4) تاثیرگذارترین پیشران در سیاست‌گذاری توسعه هستند. https://danesh24.um.ac.ir/article_47830_37bdad8c38c1aa3dd703c1e8b84ef5fb.pdf