دانشگاه فردوسی مشهد اقتصاد پولی مالی 2251-8452 مقالات آماده انتشار 2026 01 21 Investigating the Nonlinear Relationship Between Liquidity Risk and Bank Profitability in Iran بررسی اثر غیرخطی ریسک نقدینگی بر سودآوری بانک‌ها در ایران 47808 10.22067/mfe.2026.96770.1646 FA اسماعیل بیضاء گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0004-9214-4833 سکینه سجودی گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-2109-3555 حسین اصغرپور قورچی گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 11 29 Bank profitability is one of the key indicators of the soundness and resilience of the banking system, playing an important role in capital strengthening, shock absorption, and the continuity of financing for the economy. This study examines the non-linear effect of liquidity risk on the profitability of Iranian commercial banks. To this end, panel data for 12 banks listed on the Tehran Stock Exchange over the period 1382–1401 (2003–2022) are compiled, and return on assets (ROA) is used as the profitability measure. Liquidity risk is proxied by the ratio of total loans to total assets. In addition, credit risk, first differences of income diversification, the ratio of administrative expenses to assets, and bank size are included as control variables. After confirming cross-sectional dependence and applying the second-generation CIPS unit root test, the Panel Smooth Transition Regression (PSTR) model is employed to test for non-linearity. Linearity tests indicate that a simple linear specification cannot capture the behavior of liquidity risk, while a PSTR model with two thresholds and three regimes based on bank size provides a better fit. The results show that the effect of liquidity risk on profitability is negative and statistically significant for small and large banks, but positive for medium-sized banks; in other words, there exists an intermediate level of liquidity risk at which a more active use of liquidity capacity translates into higher profitability. Credit risk reduces ROA across all regimes, whereas changes in income diversification play a limited, mainly control role. Overall, the findings imply that prudential policies and liquidity risk management should be tailored to bank size, alongside simultaneous control of credit risk, to sustain bank profitability in Iran. در این پژوهش، اثر غیرخطی ریسک نقدینگی بر سودآوری بانک‌های تجاری ایران بررسی شده است. بدین منظور، داده‌های ۱۲ بانک پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۱ به‌صورت تابلویی گردآوری شده و بازده دارایی‌ها به‌عنوان شاخص سودآوری در نظر گرفته شده است. ریسک نقدینگی بر اساس نسبت تسهیلات به کل دارایی‌ها سنجیده شده و در کنار آن، ریسک اعتباری، تغییرات تنوع درآمدی، نسبت هزینه‌های اداری به دارایی‌ها و اندازه بانک به‌عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل شده‌اند. پس از تأیید وجود وابستگی مقطعی بین بانک‌ها و استفاده از آزمون ریشه واحد نسل دوم CIPS، برای آزمون فرضیه وجود رابطه غیرخطی از مدل رگرسیون پانل آستانه‌ای ملایم (PSTR) بهره گرفته شده است. نتایج آزمون‌های خطی‌بودن نشان می‌دهد الگوی خطی ساده قادر به تبیین رفتار ریسک نقدینگی نیست و مدل PSTR با دو آستانه و سه رژیم بر حسب اندازه بانک برازش بهتری ارائه می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد اثر ریسک نقدینگی بر سودآوری در بانک‌های کوچک و بزرگ منفی و معنادار، اما در بانک‌های با اندازه متوسط مثبت است؛ به‌عبارت دیگر، سطحی میانی از ریسک نقدینگی وجود دارد که در آن استفاده فعال‌تر از ظرفیت نقدینگی به تقویت سودآوری منجر می‌شود. ریسک اعتباری در همه رژیم‌ها اثر منفی بر ROA دارد و تغییرات تنوع درآمدی بیشتر نقشی محدود و کنترلی ایفا می‌کند. بر این اساس، طراحی سیاست‌های احتیاطی و مدیریت ریسک نقدینگی متناسب با اندازه بانک، همراه با کنترل هم‌زمان ریسک اعتباری، برای حفظ سودآوری پایدار در نظام بانکی ایران ضروری است. https://danesh24.um.ac.ir/article_47808_896f77a29c9390ba92fcf89374efeada.pdf