نقش قابلیت های هوش مصنوعی در بهبود عملکرد نظارتی سیستم بانکداری ایران
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 12 اردیبهشت 1405
https://doi.org/10.22067/mfe.2026.96041.1627
سید عبداله رضوی، ملیکا اسماعیلی
چکیده این پژوهش به بررسی چگونگی بهبود اثربخشی نظارتی از طریق کارکردهای هوش مصنوعی در مؤسسات بانکی ایران با استفاده از نرم افزار MAXQDA میپردازد. با افزایش پیچیدگی عملیات بانکی و الزامات نظارتی هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری تحولآفرین ضروری مطرح شده است که پتانسیل بالایی برای ارتقای عملکردهای نظارتی همراه با ارائه خدمات و اقدامات امنیتی دارد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که فناوریهای هوش مصنوعی شامل یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی با پایش مجموعههای گسترده دادههای مالی در عملیات بلادرنگ قادر به تشخیص دقیق ناهنجاریها و تقلب هستند. این فناوری از طریق سیستمهای هوشمند در سه حوزه مهم شامل پیشگیری از پولشویی (AML) خدمات توصیه مالی و بهبود تجربه مشتری با چتباتهای هوشمند نتایج مؤثری ارائه میدهد. بانکها از طریق این فناوریها به کارایی عملیاتی بالاتری دست یافته خطاهای انسانی را کاهش داده و زمان پاسخگویی را تسریع میکنند که منجر به افزایش اعتماد و امنیت مشتریان میشود. با این حال پیادهسازی هوش مصنوعی در عملیات بانکی مستلزم حل سه چالش اساسی است: شفافیت عملکرد سیستمها اقدامات حفاظت از دادهها و تدوین چارچوبهای حقوقی مناسب برای تضمین حریم خصوصی و ایمنی. این پژوهش با بهره گیری از روشهای کیفی و تحلیل دادههای گردآوریشده در محیط نرمافزار به بررسی متغیرهای کلیدی مؤثر بر عملکرد نظارتی بانکها پرداخته و راهکارهای عملیاتی برای بهرهبرداری بهینه و مفید از هوش مصنوعی ارائه شده است. نتایج این مطالعه ادغام هوش مصنوعی در نظام بانکداری ایران میتواند به بهبود نظارتهای مالی کاهش ریسکها رضایت مشتریان و تحقق بانکداری هوشمند و مقاوم منجر شود.
