نویسنده = سیدیوسف حاجی اصغری
اقتصاد توسعه

اقتصاد سایه در ایران: تحلیلی بر نااطمینانی و نقش تعدیلی توسعه مالی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 12 مهر 1404

https://doi.org/10.22067/mfe.2025.93982.1565

مهدی رحیمی بخشمند، سیما اسکندری سبزی، مهدی مرادی، سیدیوسف حاجی اصغری

چکیده اقتصاد سایه به عنوان مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی که از دید نهادهای رسمی پنهان می‌مانند، یک پدیده اساسی و پیچیده در اقتصاد ایران محسوب می‌شود. هدف از این پژوهش، ارزیابی تأثیر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی بر حجم اقتصاد سایه با تمرکز بر نقش تعدیلی توسعه مالی است. این تحقیق با استفاده از داده‌های سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۱ و به‌کارگیری مدل خودرگرسیون برداری با وقفه‌های توزیعی (ARDL) انجام گرفته است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی در کوتاه‌مدت تأثیر مثبت و معناداری بر اقتصاد سایه دارد، اما در بلندمدت تأثیر مستقیمی مشاهده نمی‌شود. با این حال، توسعه مالی این رابطه را به شکل مثبتی تعدیل می‌کند، به این معنا که اثرات نااطمینانی را تشدید می‌نماید. همچنین، رابطه مثبت تولید ناخالص داخلی با اقتصاد سایه و تأثیر معکوس نااطمینانی نرخ بهره بر آن، پدیده‌های غیرمتعارفی هستند که با ساختار ویژه اقتصاد ایران قابل توجیه می‌باشند. این یافته‌ها بر ضرورت تدوین سیاست‌های دقیق و هدفمند، با در نظر گرفتن ویژگی‌های نهادی و ساختاری منحصر به فرد اقتصاد ایران، تأکید می‌ورزند.

اقتصاد کلان

تحلیل تأثیر نوسانات قیمت فلزات گرانبها بر شاخص‌های سهام

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 01 بهمن 1404

https://doi.org/10.22067/mfe.2026.96598.1642

مهدی جوان، امیرعلی فرهنگ، سیما اسکندری سبزی، سیدیوسف حاجی اصغری

چکیده فلزات گرانبها به عنوان دارایی‌های امن در بحران‌های اقتصادی، نقشی کلیدی در جابجایی سرمایه‌ها از بازار سهام ایفا می‌کنند و تحت تأثیر تورم، عدم اطمینان اقتصادی، سیاست‌های پولی و ژئوپلیتیک، تأثیرات مثبت یا منفی بر شاخص‌ها دارند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر نوسانات قیمت طلا و نقره بر شاخص‌های سهام کشورهای منتخب اسلامی در بازه زمانی ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۲ است. روش تحقیق کمی و مبتنی بر مدل‌های اقتصادسنجی و رویکرد هیبریدی رگرسیون کوانتایل مبتنی بر تبدیل موجک برای تحلیل توزیع متغیرها در چندک‌ها و مقیاس‌های زمانی (کوتاه‌مدت، میان‌مدت، بلندمدت) به کار رفته است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تغییرات قیمت طلا و نقره به‌طور مستقیم و معناداری بر شاخص‌های سهام کشورهای منتخب تأثیرگذار است. تحلیل موجک همدوسی حاکی از هم‌فاز بودن کلی متغیرها است: در کوتاه‌مدت، شاخص سهام پیشرو؛ در میان‌مدت، طلا و نقره پیشرو؛ و در بلندمدت، کاهش همبستگی. نتایج رگرسیون کوانتایل تفاوت‌ها را در مقیاس D1 (تأثیر قوی‌تر در چندک‌های بالاتر)، D2 (پایدارتر) و D3 (ضعیف‌تر) نشان می‌دهد. برای نقره، الگوی مشابه اما با شدت کمتر مشاهده شد. در نتیجه، این نوسانات به سیاست‌گذاران در تنظیم سیاست‌های مالی و سرمایه‌گذاران در مدیریت ریسک کمک می‌کند. پیشنهادات شامل تحلیل چندمقیاسی برای پیش‌بینی، کاهش وابستگی به نوسانات و توسعه ابزارهای مالی جدید است. پژوهش خلأ مطالعاتی در کشورهای اسلامی را پر کرده و نوآوری روش‌شناختی ارائه می‌دهد.